Spraekwäörd en gezegdes.
Tilde: Um aan te gaeve det ’n waord ‘ne lange klank haet gebroeke weej de tilde ( ~ ) Beej ’t schrieve laote weej de tilde weg.
| Nederlands | Venloos | |
|---|---|---|
| Aarzelen | Wordt gezegd tegen iemand die aarzelt om binnen te komen | Kóm maar binne, dao hingk d’r genne achter de deur |
| Achter | Overal achteraan lopen (figuurlijk) | Altied aan de letste mem hange |
| Angst | Onwel worden, schrikken of ergens door geïrriteerd raken | De begaoving krie~ge |
| Angst | Hard weglopen uit angst | Bein make |
| Angst | Hij is nergens bang voor | Dae is veur d’n duvel neet bang |
| Belazeren | Iemand beduvelen | Emes waat ónder ’t aete doon |
| Belazeren | Iemand voor de gek houden | Emes in de tes zeike |
| Belazeren | Te grazen nemen | Bediste |
| Belazeren | Te veel in rekening brengen | Met ein verket schrie~ve |
| Belazeren | Smoesjes verzinnen | Menkes make |
| Belazeren | Dat is niet van hem | Det gehuurt um neet |
| Belazeren | Een streek uithalen | Spuchte oethaole |
| Buren | De buren luisteren mee | D’r zitte doeve op ’t daak |
| Deugen | Je deugt nergens voor | Dich kins niks as groeëte bóttramme klein make |
| Deur | Deur open laten staan | Bis se in de kerk gebaore? |
| Deur | De deur hangt scheef | De deur hingk oet ‘t gehing |
| Deur | Doe de deur dicht | Doot de plank in ’t gaat |
| Dik | Een hele dikke kont hebben | Die haet ein kónt wie ein toeptaofel |
| Dom | Domme mensen kan men niet alles leren | De kins d’n aezel waal nao de baek leie maar um doon zoepe kin se neet |
| Dom | Iemand die slecht kan toepen | Patternaatstoeper |
| Dom | Hij is erg dom | Dae haet Leuth verraoje veur ‘n laeverwors |
| Dood | Aan de dood ontsnappen | Beej Bierstekers van de schöp springe |
| Dood | De doodskist | D’n hölteren euveral |
| Dood | Hij is dood | Dae kan de pierikke hure hooste |
| Dood | Hij is dood | Dae is de pie~p oet |
| Dood | Hij wordt begraven | Dae bringe ze nao Bierstekers |
| Dood | Met ’n begrafenis meegaan | Ter lie~k gaon |
| Dood | Iemand cremeren | Emes door de schouw jage |
| Dood | Iemand goedkoop begraven | As hae stie~f is, schroef se d’r maar ein paar handvatte aan |
| Dood | Ik overleef jou | Met dien knäök goej ik nog de appele van de buim |
| Drinken | Royaal inschenken | Aoliemaot schödde |
| Dronken | Dronken worden | Onder de percessie kómme |
| Dronken | Hij heeft stevig gedronken | Dae kump van ein gooj broelof |
| Dronken | Hij is dronken | Dae haet de tesse vol |
| Dronken | Hij is stomdronken | Dae is aafgelaje |
| Dronken | Hij is stomdronken | Zoeë zat wie ‘ne prikkebal |
| Drukte | Daar was het erg druk | Dao höfde ’t zich van de minse |
| Dun | Hij is heel erg dun | Dae haet te lang op de ledder gelaege |
| Eten | Een vlieg (beestje) in het eten vinden | Baeter ein loes in de pap, as gaar gen vleis |
| Eten | Er zitten gaten in het brood | Dao haet d’n bekker zien vrouw doorhaer gejaag |
| Eten | Wat door de mond gaat, gaat ook door de kont | Waat door d’n hoepert geit, geit ouk door de poeperd |
| Eten | Heet eten kunnen verdragen. | Dae haet ’n loeëje pie~p. |
| Feest vieren | Oud en nieuw vieren tot in de kleine uurtjes | Doorhalde |
| Gasten | Gasten langer dan één nacht, leiden tot irritatie | Bezeuk en vis blie~ve gen dreej daag fris |
| Gebieden | En nu is het uit ! | En noow is ‘t sloes |
| Gek | Ze zien vliegen | ‘ne Vogel hebbe |
| Gek | Hij is een gek | Dae kump van Brach |
| Gek | Ik ben toch zeker niet gek | Ik bin neet van Lottum |
| Geld | Platzak zijn | Niks op de rubbe / op de vim hebbe |
| Geld | Geld bijeen leggen om iets te betalen | Beejein lappe |
| Geluk | Ergens mazzel mee hebben | De ouge aop of den buul aop |
| Geluk | Het geluk is met de domme | De stómste boere hebbe de diekste petatte |
| Geluk | Goede speelkaarten | Dieke kaart / Bunk van kaart |
| Geluk | Inzet is belangrijker dan geluk of talent | Baeter eine lange nek as gooj kaart |
| Grens | De grens over gaan | Euver de päöl gaon |
| Gulp | Je gulp staat open | Dich luuëts de doève vlege |
| Helpen | Ook kleinigheden helpen | Alle bietjes bate, zag de begien en pisde in de zieë |
| Helpen | Alles weggeven | De bóks van de kónt gaeve |
| Hoofd | Een rood hoofd krijgen | Einen bläöker krie~ge |
| Interesse | Het interesseert me niet | ‘t Zal mich wors zien |
| Kaal | Hij is bijna kaal | Dae haet ein brei schei |
| Karakter | Van een oud persoon kan men het karakter moeilijk veranderen | Gennen alden aap gezichte liere snieje |
| Karakter | Zwart en wit | Paeper en zalt |
| Kijken | Je kijkt erover heen, maar het staat vlak voor je | As ’t einen hónd waas, hat hae dich al lang gebete |
| Kijken | Kijk uit je ogen | Kie~k oet dien döp |
| Kijken | Verbaasd kijken | Kie~ke wie einen boetsauto |
| Kijken | Moet je hem zien ! | Uig um ! |
| Kijken | Kijk ze kijken | Kie~k ze kie~ke |
| Kind | De bevalling moet plaatsvinden | De Parade mót door de Klaosstraot |
| Kind | De borst geven | Aanligge |
| Kind | Als je kind niet luistert. | As dich neet luusters zet ik diene kop tösse twieë oeëre |
| Kind | Wordt gezegd tegen kinderen die niet naar bed willen | Pas maar op det ’t bed ’t neet huurt |
| Kind | Kinderen luisteren met volwassenen mee | Kleine pötjes hebbe groeëte oere |
| Kleding | Vieze kleren | Dao kin se suupke van trekke |
| Kletsen | Hij is een kletskous | Dae haet van ein aendekónt gegaete |
| Kneep | Daarin zit ‘m de kneep | Det is noow net ’t ketje |
| Kunnen | Dat kan ik uitstekend | Det kin ik oet de ef |
| Kunnen | Je kunt me de rug op | Dich kins mich d’n bout hachele |
| Kunnen | Je kunt me wat | Dich kins mich ein eike nao de baan rolle |
| Kunnen | Je kunt me wat | Dich kins mich einen baer opvraete |
| Kunnen | Je kunt mij de rug op | Dich kins mich d’r aan gaon hange |
| Kunnen | Jij kunt me de rug op | Dich kins mich de poekel roetse |
| Kunnen | Krijg maar wat | Lek mich de zök |
| Lachen | Hij lacht nooit | Dae lach nog neet as se ‘nen houp strónt taege de moor zuut kroe~pe |
| Lachen | Uitbundig lachen | Zich de mies lache |
| Lelijk | Een heel lelijk iemand | Die haet eine kop wie ‘nen boetsauto |
| Lelijk | Hij is heel erg lelijk | Dae haet ‘ne kop wie ‘ne knoepselderie |
| Licht | Plotseling aangaan van de lamp | Aanfloepe |
| Lui | Lui zijn | De luie bóks aan hebbe |
| Mager | Een mager iemand | Ein pónd bóks, ein óns kónt |
| Meisje | Een meisje dat veel jongens gehad heeft | Det is ein aafgelekde bóttram |
| Meisje | Je onderjurk komt er onderuit | ‘t Bliksemp beej dich |
| Middel | Het middel kwam te laat | Wie d’n aezel ’t hóngerlieje gewind waas, ging hae kepot |
| Moeilijk | Alle begin is moeilijk | Alle begin is zwaor, behalve beej de lómpeman |
| Moeilijk | Een tegenvaller hebben | Op einen aos houwe |
| Moeilijk | Het dilemma van de moeilijke keuze | D’n ambras van de lestige keuze |
| Moreel | Hij deugt niet | Dae doug d’n hónd zien kónt neet |
| Neus | Als je een volle neus hebt | Trek op dae wekker, snót smak lekker! |
| Onmogelijk | Het onmogelijke kun je niet doen| | De kins einen neksen boer neet in de tes schie~te |
| Opscheppen | Hij is een opschepper | Dae mak van broeëd strónt |
| Kwaad worden | Zich ergens over opwinden | Zich dieke bein make |
| Kwaad worden | Kwaad zijn | De ju in hebbe |
| Kwaad worden | Onbesuisd tegen iemand uitvallen | Oetvalle wie ’n alde hieëp |
| Pech | Er valt niets te halen | Dao velt niks te kerdie~ze |
| Pech | Tegenspoed hebben | Op einen aos houwe |
| Pech | Wie voor een dubbeltje geboren is, zal nooit een kwartje worden | Wae as aezel gebaore is, zal neet as paerd sterve |
| Pesten | Een roodharige pesten | Eine roeëje zit in de bótter te knoeëje |
| Pesten | Iemand kwaad maken | Emes op stang jage |
| Pesten | Iemand is kwaad geworden | De strónt doeën beej ’t hert hebbe zitte |
| Plassen | Hij moet erg plassen | Dae mót zeike as ein Bels kindermaedje |
| Poetsen | Je vergeet steeds om in de hoek te vegen | Daen bessem dae hoot Greet en kaerde in de hukskes neet |
| Prestatie | Een goede prestatie leveren | Waat oe~t d’n aek dreie |
| Riskeren | Riskeer gerust wat bij het kaartspel | ‘t Geit neet um einen boerenhaof |
| Scheel | Die is vreselijk scheel | Dae is zoeë schael wie ein angel |
| Schelden | Stuk stront, wie heeft jou gescheten? | Strónt, wae haet dich geschete? |
| Schelden | Loop naar de pomp | Dich kins mich d’n bout hachele |
| Schuld | Bij iemand in de schuld staan | Einen baer beej emes hebbe staon |
| Seks | Een nummertje maken. | D’r zien d’r die ’t dökker doon dan ik, maar neet lever. |
| Seks | Een nummertje maken. | ‘t Wuurt vuuel gedaon, maar de zuus ’t weinig |
| Seks | Niet mogen klaarkomen | Veur ‘t zinge de kerk oet gaon |
| Sint Martinus | Varkens werden traditioneel geslacht vanaf 11 november. | As de kinder sintermertes veugelke zinge, make de verkes eur testament |
| Slaan | Straf krijgen | Euver de näöt kriege |
| Slaan | Dan krijg je een pak voor de broek | Dan hilt dien kuntje kermes |
| Slaan | Ik sla je zo meteen op je gezicht | Ik hou dich dalik op dien mörfke |
| Slapen | Naar bed gaan | De hort op gaon |
| Slijmen | Hij is aan ’t slijmen | Hae zeik dich in de tes |
| Smaak | Een vieze smaak in de mond hebben | Ik heb eine smaak in de mónd, as of d’r ein kat in haet zitte jónge |
| Stem | Een hese stem hebben | Ein stum hebbe um koks mei te kloppe |
| Sterk | Laat je niet klein krijgen | Laot dich neet kiste |
| Stinken | Hij stinkt vreselijk | Dae stink wie ‘nen otter |
| Stinken | Hij stinkt vreselijk | Stinken wie ‘nen hoephap |
| Toegang | Zonder toegangsbewijs binnengekomen zijn | Ein kaertje pindraod hebbe |
| Toekomst | Zorgen om dingen die nog niet gebeurd zijn | Dich maks dich diek um óngelagde eier |
| Toeval | Een ongelofelijk toeval | ‘t Is of d’n duvel d’r mei speult |
| Toeval | Bijna altijd | Nege van de tieën kie~r |
| Trots | Zich erg trots voelen | Zich zoeë gruuets veule wie eine paerdskeutel |
| Vallen | Iemand laten vallen (figuurlijk) | Emes in de baek goeëje |
| Verbaast | Hij kijkt erg verbaast | Dae kiek wie ‘nen boetsauto |
| Verhuizen | Verhuizen beschadigt meubels en kost veel geld en trammelant | Dreej maol verhoeze is eine kier aafgebrand |
| Verkering | Verkering hebben | Einen aanhenger hebbe |
| Vleien | Iemand vleien | Moek d’n aap dan vrit hae good |
| Vleien | Iemand vleien om wat van hem gedaan te krijgen | Flik d’n aap dan vrit hae good |
| Vluchten | Er van door gaan | Op de klater gaon |
| Vluchten | Op de loop gaan | Van wiek houwe |
| Vriend | Iemand te vriend willen houden | Moek d’n boek dan vrit hae good |
| Vriend | In de smaak vallen bij iemand | Sjans hebbe |
| Vrouw | Een bazige vrouw hebben | Hae waas good, maar zeej pisde de kachel oe~t |
| Vrouw | Een vrouw met grijze haren | Ein grieze doef |
| Vrouw | Zij heeft een miskraam gehad | Dao haet de ker opgekiep |
| Waardeloos | Waardeloze rommel | Det is mich veur vief äörtjes |
| Werken | Bij grote ondernemingen kan men zich beter op het essentiële richten | ’n Kort gebed en ’n lange braodwors dene de reizende mins |
| Werken | Fanatiek aan het werk | D’r aan gaon wie Blücher |
| Werken | Hij is erg fanatiek | Dae geit d’r aan wie Verkeswillem! |
| Werken | Met goed resultaat iets presteren | Waat oet d’n aek dreie |
| Werken | Ophouden met werken | Sloes make |
| Werken | Altijd hard werken | Zich plaoge |
| Werken | Onderbetaald werken | Veur d’n uul werke |
| Werken | Zich ergens gemakkelijk vanaf maken | Zich d’n bats schore |
| Weten | Van niets weten | Genne poe~s van weite |
| Weten | Iemand door hebben | Emes op d’n draod hebbe |
| Windje laten | Excuus als je een windje laat | As ’t water zak, dan brik ’t ie~s |
| Zeker | Nogal wiedes | Waat ‘n waer |
| Zeker | Dat is nog niet zeker | Det zit nog in wiej zek |
| Zeuren | Zeurpiet | ‘ne Zeik in de huuegte |
| Ziek | Verward zijn | In de knup zitten |
| Ziek | Je niet goed voelen | Slech d’r aan zien |
| Ziek | Van slag zijn | Van de wap zien |
| Ziek | Verkouden worden | De klets e weg kriege |
| Ziek | Buikloop hebben | Aan d’n dunne zien |
| Ziek | Arm uit de kom | Erm oet d’n dop |
| Ziek | Tijdelijk ongeschikt | In d’n ónval zitte |
| Zingen | Hij zingt erg vals | Dae zingk wie ein geit die braomele schiet |